Đột nhiên nhớ đến chuyến đi Tây Bắc mà buồn vui lẫn lộn. Có chút gì đó hối tiếc nhưng đâu đó trong lòng vẫn nghĩ, chuyện tất nhiên sẽ đi đến hồi kết như thế. Chẳng có gì thay đổi được sự thật, huống chi đó chỉ là những mộng tưởng và ước muốn của con người.


Đêm qua mơ về Tây Bắc. Thấy có những áng mây mù sà xuống ven đường, những con đường quanh co theo vách núi. Con đường số 6 bắt đầu từ Hà Nội đã đưa mình đi qua biết bao nhiêu cảnh lạ. Tiếng chim trên vách núi xa xa, những con đường quanh co phía trước và phía sau luôn lẩn khuất trong sương mù, những mái nhà sàn nhỏ bé và khiêm tốn nép vào vách núi an lành và tĩnh lặng...Phía trước mặt sương mù và mơ hồ không định hướng.

Trong giấc mơ, mình thấy chính mình trên đường với xung quanh nào là hoa dại và các chàng trai cô gái Mông trong màu áo sặc sỡ. Mọi người đi ăn tết và chơi hội ngoài đường. Mình đã cảm thấy rất lạ lùng về việc trời Tây Bắc lạnh thế này nhưng mọi người lại rất vui vẻ trên đường. Nếu không tụm năm tụm bảy thì họ cũng "tha thẩn" bên đường. Nhớ có lần, sương mù dày đặc khiến cho xe của mình suýt tông vào 1 cô gái Thái đang "thong thả" dưới trời sương.

Có lẽ những ấn tượng mạnh trong chuyến đi vừa rồi đã khiến mình dạo này hay mơ về Tây Bắc. Người Mông bịt răng vàng nên cái cười cứ lấp lóa trong cái nắng hiếm hoi của những ngày sương mù bao phủ núi rừng. Họ hiền và thân thiện biết bao. Trong giấc mơ đêm qua, những con đường quanh co trong sương cứ trở đi trở lại. Cũng có lúc trong một giấc mơ khác, những chiếc win của các chàng trai đèo các cô gái Thái với chiếc áo có hàng khuy bạc trước ngực cứ vùn vụt phóng qua. Hình như trong giấc mơ ấy, mình đã ngồi lại một mình ven núi ở một căn nhà sàn vắng và nhóm lửa nướng cơm lam trong cái lạnh của buổi sớm mai. Cảm giác lúc đó thật yên bình khiến cho mình khi choàng tỉnh, lại ước ao được ngủ trở lại để mơ tiếp.


Người Sài Gòn, nếu đã đi những con đường Tây Bắc, chắc sẽ không còn ngại ngần với bất kỳ cung đường nào ở phía nam và thấy những con đường thẳng tắp, đầy xe và nắng chang chang thật vô vị. Nắng ở Tây Bắc thật tuyệt! Mình nhớ đã reo lên thế nào khi nhìn thầy nắng ở phía đồi bên kia. Cái nắng mùa xuân dịu nhẹ như bước chân của người con gái- e thẹn, ngại ngùng bước qua và tươi cười với tất cả. Có vẻ như nàng còn sợ mùa đông phật ý nên cũng chỉ ghé thăm đôi chút cho hoa mận Bắc Hà thêm trắng muốt các bản làng. Mình vẫn còn nhớ rất rõ con đường mòn nhiều đá sỏi trước mặt luôn làm cho những chiếc xe phải lạng quạng nhưng hai bên luôn có những phần thưởng cho người say mê cảnh đẹp. Ước gì sinh viên của mình có thể tận mắt chứng kiến, bởi có nói bao nhiêu cũng không bằng một lần trải nghiệm. Nhớ là mình đã nói về Tây Bắc thế nào, đã chiếu hình và video clip ra sao, nhưng trong lòng mình vẫn nghĩ, nếu được đến đây, có lẽ các bạn sẽ thêm yêu quê hương mình.


Ở Sài Gòn, nếu có bạn dân tộc thiểu số nào đó đến trường học cùng thì họ là người để cho mọi người khác quan tâm, thậm chí tò mò hỏi han. Lên Tây Bắc, mình trở thành người "ở ngoài đó ra"- hiếm hoi và đáng bị dòm ngó. Hình như Sài Gòn là nơi nào đó xa xôi lắm đối với họ. Có vẻ như người Tây Bắc mến khách vô cùng, thế nên những buổi la cà nơi các bản luôn là sự đợi chờ trong mình.


Nhớ hôm lên Tả Trung Hồ, hăm hở và cảm thấy hồi hộp vì đường cheo leo dốc dựng bao nhiêu thì đoạn đường từ Sapa đi Mường Hum và vòng về Lào Cai lại khiến mình ê chề bấy nhiêu. Các chàng trai trên những chiếc win luôn lắc đâu thán phục khi biết đoàn mình đi từ Sapa mà không phải là từ Lào Cai. Con đường đất sét lầy lội đã đi vào lịch sử chặng đường Tây Bắc lần này khi mọi người phải mất trọn một ngày để đi từ Sapa xuống Lào Cai bằng con đường vòng. Đêm qua mình lại mơ thấy người phụ nữ nhỏ bé địu con đi thoăn thoắt trên con đường sình lầy đó và động viên mình "cứ đi đi, không té đâu mà lo". Những dấu chân chị ấy để lại nhỏ bé đến lạ khiến cho mình từ đó trở đi phải luôn nhìn xuống chân của người Mông xem to hay nhỏ mà họ luôn sống trên cách ngọn núi cheo leo như vậy.

Có vẻ dư âm của giấc mơ đêm qua vẫn còn cho đến tận bây giờ. Nên tự nhiên muốn viết gì đó.

...Read more/Chi tiết ~>

Mỗi khi thấy lòng hoang hoải, tôi lại tìm về những ký ức ở Đồng Văn. Những ngày đông gió cắt buốt đôi bàn tay không găng, nắng làm nứt nẻ đôi môi vốn đã luôn khô khốc. Những cung đường dài hun hút trong chiều muộn, tiếng khèn gọi bạn vẳng vẳng cuối chân đèo, tiếng khóc nỉ non của người phụ nữ Mông say rượu nhân ngày làm nhà mới...

>>Xem Slide ảnh Nho Quế tại đây

Tôi rời Đồng Văn khi chợ phiên vẫn còn nhộn nhịp, cánh đàn ông vẫn khề khà bên bàn rượu, và bọn trẻ con vẫn đang say sưa với xôi ngũ sắc và bát thắng cố bốc hơi nghi ngút. Tôi rời Đồng Văn khi mặt trời lên chưa xua tan đi được đám sương mù buổi sớm, lòng vừa run rẩy bởi thứ không khí trong trẻo và mơ hồ buổi sớm mai, vừa phóng khoáng háo hức khi trong tầm mắt những dải núi đá tai mèo điệp trùng lô nhô như bát úp về tận phía cuối trời.


Con chiến mã đã già nua lọc cọc gầm lên trên đoạn đường đầy đá dăm và ổ gà lởm chởm, vẫn không làm tay ga của người lữ khách nản lòng.

Tôi nhằm hướng Mèo Vạc thẳng tiến. Mèo Vạc là huyện lị bạn bè của địa đầu cực bắc Đồng Văn, nơi mà chỉ riêng cái tên thôi cũng đã khiến người ta thấy chờn lòng vì sự xa xôi và cách trở. Cách Đồng Văn chừng 10km đường, là đèo Mã Pí Lèng danh trấn oai hùng trong những con đèo nổi tiếng trên biên giới.

Con đường mang tên Hạnh Phúc xuyên qua cao nguyên đá tai mèo mang theo trong lòng một câu chuyện dài của quá khứ, nơi ghi dấu những nỗ lực phi thường của nhân dân 6 tỉnh miền núi Cao - Bắc - Lạng, Hà - Tuyên - Thái, những người đã bất chấp điều kiện khắc nghiệt về địa hình và thời tiết của chốn biên cương để chung sức làm nên kỳ tích trên đỉnh địa đầu.

Đỉnh đèo Mã Pí Lèng vẫn còn đó một tấm bia đá giản dị, ghi những lời tri ân với những người đã đổ mồ hôi, nước mắt và cả xương máu trên mảnh đất này.

Một vọng cảnh đài dừng chân cho khách qua đường, nơi không chỉ có người phương xa dừng lại, chính những đồng bào dân tộc Mông, Tày, Dao, Hán… mỗi khi qua đây cũng dừng chân để ngắm nhìn.

Là ở phía xa xa, những dải núi tai mèo trập trùng nhấp nhô như dăng thành, là dòng Nho Quế xanh như một dải lụa mềm thoáng ẩn thoáng hiện giữa những vách đá âm u, cao dựng mây trời. Những hùng vĩ, khoáng đạt của đất trời, và con đường như một nét vẽ kỳ công tạo thành những đường cong nối tiếp nhau trên lưng núi. Có thể nào qua, mà không dừng lại ở nơi này được không?

Tôi dừng lại trên đỉnh Mã Pí Lèng, một tiếng, có thể là hơn. Tôi không biết nữa. Không có quá nhiều xe chạy qua trên con đường Hạnh Phúc, không có nhiều quá những bước chân vội vã, hay tiếng móng ngựa gõ lộp cộp trên mặt đường, nhưng tôi cảm nhận được, rằng con đường huyết mạch ấy có vai trò quan trọng như thế nào với đồng bào ở nơi đây.



Khi tôi rời đi, thì nắng đã lên khá cao. Mặt trời chiếu những tia nắng trưa vượt qua cả vách núi cao nhất, sưởi ấm những khoảng lạnh ở bên này sườn đèo. Đồng bào đi chợ Đồng Văn, Mèo Vạc đang trở về nhà nhiều hơn, tiếng xe Win ầm ì lèo dốc rộn rã hơn, những cuốc xe đạp thả đèo vi vu hay leo dốc hối hả, lưng gùi, tay cầm… mỗi khuôn mặt, một vóc dáng, một nụ cười, một ánh mắt khác nhau… nhưng lại chân chất mộc mạc và có điều gì đó man mác buồn…

Một quán rượu ven đường nằm lưng chừng con dốc. Hai người đàn ông, một người đàn bà và 1 đứa trẻ. Một cái bàn, 3 cái ghế gỗ, một can rượu trắng và dăm chiếc bát cũ sứt sẹo. Lạ kỳ thay, có một sức hấp dẫn khiến xe tôi vừa trôi qua thì tiếng thắng xe đã kêu lên rin rít lạnh người. Vòng lại, tôi sà vào quán rượu.

Chiếc ghế nhỏ xíu chỉ đủ cho bọn trẻ con ngồi, hai vị khách, kẻ đang nâng bát, kẻ cầm trên tay chiếc điếu cày. Họ đi chợ về, theo thói quen truyền thống là phải ghé quán rượu ven đường làm vài ngụm và nói những câu chuyện phiếm. Quán giản đơn, người giản dị, cuộc sống quá đỗi nhẹ nhàng.

Một chú bé đi xe đạp thả dốc hơi nhanh đang vội vã dùng chân làm phanh để giảm bớt tốc độ lao vụt qua, thoáng cái đã biến mất sau khúc quanh ở phía cuối con đèo.



Từ trên cao, đã thấy con đường đi về phía Săm Pun vời vợi hút hồn người lữ khách. Con đường giống hệt như một dải lụa trắng mắc vào lưng núi xanh, cong cong, mềm mại, gọi mời. Tít đáy vực sâu, dòng sông vẫn đang rầm rì chảy quanh chân núi, mang theo trong lòng hàng ngàn những bí mật không tên.

Ngã ba có đường rẽ đi Săm Pun đông đúc hơn ngày thường. Là bởi có 2 quán rượu di động ngày phiên chợ đang họp bàn sôi nổi. Già trẻ, trai gái, lớn bé đang túm tụm uống rượu và nói chuyện. Những cây khèn đang gác trên lưng gùi, ngủ yên.

Sau bát rượu làm quen và những câu chuyện về phiên chợ, gia đình, cuộc sống, tôi ngỏ ý muốn được nghe một điệu khèn Mông giữa đất trời. Người thanh niên trong bộ quần áo chàm màu xanh sẫm cười hồn nhiên nhấc cây khèn trong gùi ra, hớp rượu rửa khèn, rửa tay, rửa chân cũng bằng rượu trắng trước khi bước ra ngã ba đường bắt đầu khúc nhạc.

Tiếng khèn vi vu da diết với những âm thanh lạ lẫm khe khẽ vang lên giữa không gian trong trẻo và khoáng đạt. Đâu đó quanh bàn rượu ven đường, những tiếng cười và câu chuyện rì rầm vẫn đang vọng vang…



Tạm biệt người thanh niên với điệu khèn Mông bất ngờ giữa đường, tôi tiếp tục hành trình đi tìm sông Nho Quế. Dọc đường, tôi lại gặp thêm vài ba quán rượu chỉ mở ngày phiên chợ bên đường, bà con tíu tít với gùi, với ngựa, với ô xòe che nắng và váy áo xúng xính, trẻ con hớn hở tươi cười, thấy cuộc sống nơi ấy sao bình yên đến lạ, nhẹ nhõm và dường như quá đỗi vô lo.



Con đường ra Săm Pun và đến với Nho Quế trở nên cộc cằn với những nắm đá hộc to nằm ngổn ngang và những khe núi sạt đất có lẽ cả năm trời nay vẫn vậy. Chiếc xe lao lên, gầm đập vào phiến đá trơn lỳ, tay lái loạng choạng lao từ vách núi ra vách vực rồi lại quặt trở lại… Rất lâu và rất dài, gặp ai đi chợ về tôi cũng hỏi, Nho Quế ở đâu, Săm Pun còn xa không? Người bảo, dài lắm, đi hết một ngày, đường xấu lắm, người lại bảo, dòng sông đang ở rất gần đó thôi…

Một cảm giác hân hoan và mong chờ khi bước chân người lữ khách lang thang đi tìm miền đất mới trào lên trong lòng tôi. Tôi bỗng thấy những ngôi nhà cheo leo trên lưng núi xanh xanh, khuất sau bờ rào đá, những nương ngô xanh men ra đến tận triền sông trở nên thân quen đến lạ, giống như thể, mình đã từng đến, ở lại đây và yêu mến mảnh đất này.

Sau một khúc quanh, sông Nho Quế hiện ra xanh một màu huyền hoặc.

Chiều nhạt nắng, một chiếc cầu treo bắc lơ lửng giữa dòng. Bên kia, con đường đi về cửa khẩu Săm Pun cứ vòng lên cao mãi, vạch những đường cong mềm mại vào lưng núi cứ xa dần xa dần về phía cuối trời.

Nho Quế mùa không mưa, dòng chảy hiền hòa và lặng lẽ. Một người phụ nữ đang bó củi trên bờ đá, hai người đàn ông ngồi câu cá trong im lìm. Bỏ xe lại trên vệ đường, tôi men theo vạt đất để tới với dòng sông trong xanh đang cuốn hút gọi mời kia.




Nước cạn, để lộ ra trên bờ bên này một vạt đá cuội khá lớn. Tôi cởi áo khoác, găng tay, mũ len, cởi cả đôi giầy để được dẫm chân trần lên những viên đá cuội. Chiều đông hơi lành lạnh, gió và hơi nước bốc lên từ mặt sông khiến hơi thở của tôi trở nên gấp gáp và có gì như hối hả.

Tôi đã từng đứng trên đỉnh Mã Pí Lèng và ước có một ngày được chạm tay vào dòng nước chảy trên dòng sông Nho Quế. Và cái giờ phút ấy đã đến, trong một chuyến đi quá đỗi bất ngờ. Nước áp vào mặt tôi, lùa vào cổ chân và cổ tay tôi mát lạnh, thậm chí là buốt giá… nhưng có hề gì, khi tôi biết, trái tim kẻ lãng du đã được sưởi ấm bởi tình yêu với dòng sông biếc xanh ở chốn địa đầu…

Nơi ấy, tôi đã tìm thấy em, Nho Quế …

...Read more/Chi tiết ~>